Tôi hết sức bất ngờ về một người nông dân giữ sách cổ bằng thảo dược ở một xã vùng biển của Thanh Hoá. Anh không có nhiều kiến thức về sách nhưng với địa vị của một người con được truyền nghề, anh đã làm được những điều tưởng như rất khó đối với người khác.
Vậy là chẳng cần một bảo tàng, không cần một thư viện chính hiệu, chỉ cần một tấm lòng là có thể giữ được những thứ vô cùng quý giá đối với cả đất nước chứ không chỉ của riêng gia đình mình.
Tôi đến nhà anh Trần Văn Lưu ở Ngư Lộc, Hậu Lộc (Thanh Hoá), anh vẫn đang loay hoay với cái đài thông tin cứu hộ cứu nạn (do anh bỏ tiền đầu tư để cứu ngư dân đi biển). Thấy tôi, anh cười xoà "Nhà hơi bừa bộn cô thông cảm nhé!" và chúng tôi đã bắt đầu buổi trò chuyện, đầu tiên từ ba cuốn sách cổ bị mất mới tìm lại được của anh. Có thể nhiều người sẽ ngạc nhiên vì sao một anh nông dân lại có thể giữ được gần 400 cuốn sách cổ mà không bị hư hỏng mối mọt, nhiều chuyên gia cũng tìm về tận nơi để học cách bảo vệ sách cổ của anh. Anh giữ sách chỉ bởi đây là một trong những vốn cổ duy nhất mà thôi.
Nghe người ta nói nhiều về tủ sách cổ vô giá của anh, ban đầu không tin lắm nhưng khi được mục sở thị thì tôi thực sự thán phục. Nhưng tôi thắc mắc không biết tủ sách này của gia đình anh đã có bao nhiêu năm rồi?
Tôi cũng không nhớ nữa, chỉ biết từ nhỏ sống với ông nội đã thấy ông chăm sóc và nâng niu nó như những báu vật. Sau này lớn lên, thấy ông bảo đấy là những vốn quý của dân tộc, phải giữ gìn cẩn thận, bao giờ có cơ hội sẽ tìm hiểu và biết đâu qua những cuốn sách này chúng ta hiểu hơn về văn hoá xưa của dân tộc mình.
- Ngư Lộc là vùng đất ven biển, nơi hứng chịu thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt là những cơn bão lớn, nước biển lên nhanh, ngập cả làng và việc người và sách ngâm lâu trong nước biển nhiều ngày là điều khó tránh khỏi. Vậy làm cách nào để những cuốn sách không bị mục, nát?
Đây là những cuốn sách chữ Hán, được viết trên chất liệu giấy dó. Việc gìn giữ và bảo quản pho sách này là công việc quan trọng, vì chỉ có bảo quản tốt, những cuốn sách này mới giữ được giá trị của nó. Việc bảo quản phải được tuân thủ nghiêm ngặt theo đúng các công đoạn để chống chọi với tác động của thời tiết. Vì vậy tôi đã có bí quyết riêng để bảo quản sách.
- Bí quyết đó là…?
Tôi giữ sách bằng thảo dược.
Tại sao anh lại tìm đến thảo dược, có ai mách nước cho anh chăng?
Không phải. Thực ra cách đây mấy năm, một trận bão và mưa to làm nước biển dâng cao, cả làng chạy tán loạn, gia đình tôi cũng chạy, chuyển chậm quá nên một số sách bị bùn ngập làm hư hại nặng, lúc đó tôi đã nghĩ có lẽ nó không có duyên với mình, và xác định nó bị hỏng thật rồi. Sau đó tôi tìm mọi cách để cứu nhưng không được. Cuối cùng tôi nghĩ, thảo dược cứu được người chắc sẽ cứu được sách và đó là bước chân đầu tiên của cuộc hành trình tìm thảo dược. Có thể nói tôi đã bắt đầu bằng con số không. Bây giờ sách không những không hư hỏng mà mối mọt còn tránh xa. Ngoài ra tôi còn tìm đến một số thảo dược quý để bảo quản cho sách có mùi thơm, như thế mới gọi là giữ sách chứ trước đây chỉ dám nhận mình là người trông sách thôi.
Anh có thể lấy một vài ví dụ về những thảo dược mình từng dùng để bảo quản sách không?
Có nhiều lắm, nhưng có bốn loại tôi hay dùng nhất là: Thiên niên kiện, Quế chi, Hồi hương, Bách bộ. Mỗi loại có một công dụng, đưa về tái chế, kết hợp với nhau, tủ sách của mình vừa không bị mối mọt, vừa thơm và đặc biệt giữ cho các loại giấy dó được bền hơn.
- Nhưng tôi đồ rằng ít nhất anh cũng biết đôi chút về thảo dược, hoặc cũng có thể nói là có người hướng dẫn chứ một người nông dân quanh năm sống cạnh biển, ít khi ra khỏi nhà thì làm sao mà biết được thảo dược quý mà dùng?
Vâng. Gia đình tôi vốn có truyền thống làm thuốc bắc từ đời ông cố nội đến giờ, bản thân tôi từng thi vào trường Đại học Y nhưng tiếc quá lại thiếu nửa điểm. Và rồi cũng học mót được một chút ở ông và các cô chú nên cũng biết ít nhiều.
- Vậy sao anh không hành nghề thuốc cứu người, vì nghề ấy nó vừa cao sang lại vừa có tiếng trong thiên hạ. Nếu hành nghề y, biết đâu bây giờ anh đã tậu được nhà cao cửa rộng, chứ đâu phải ở căn nhà lụp xụp này?
Ở đời đâu phải mỗi nghề y là cứu được người. Tôi vẫn nghĩ, cứ làm việc gì mà giúp được mọi người đều có thể gọi là cứu người hết. Không biết bạn có nghĩ vậy không?
- Ví như tự bỏ tiền ra lập một đài thông tin cứu hộ cứu nạn trên biển?
Có thể nói như thế. Cái đài thông tin nhỏ vậy nhưng cũng có tác dụng lắm đấy. Nhiều người sau khi đi biển bắt được tín hiệu của tôi và tránh được một số thiên tai đã kêu lên rằng: "A, đài thông tin của thằng Lưu tốt thật đấy"!
- Tôi hơi tò mò về tủ sách của gia đình anh. Gần 400 cuốn sách cổ không phải ít. Phải chăng gia đình anh ngày xưa là một danh gia vọng tộc?
Không đâu. Bao đời nay gia đình tôi làm nghề biển, ông nội tôi đã từng bán một thuyền mắm để mua sách vì thấy những cuốn sách này rất có giá trị.
- Làm nghề đi biển mà bán cả thuyền mắm để mua sách cũng là một kỳ tích đấy. Bà nội anh không ý kiến gì sao?
Có thể nói, tủ sách hiện nay của gia đình tôi là sự hiểu biết của ông nhưng cũng nhờ công lao giữ gìn của bà. Bên cạnh việc chăm lo gia đình, bà nội cũng khuyến khích chồng theo đuổi tận cùng niềm đam mê của ông. Nhờ vậy mới được như ngày hôm nay.
- Thế còn vợ anh, chị ấy có ý kiến gì về việc suốt ngày chồng cứ ngồi ôm cái đài thông tin không có một đồng lương, sểnh một chút lại đi tìm thảo dược bảo quản sách?
Vợ tôi cũng không thua kém bà đâu. Quanh năm buôn bán ngoài sạp để tôi yên tâm lo công việc của mình. Xưa nay tôi hết lo sách, lo trực đài thông tin rồi đi đi về về giữa các tỉnh để tìm thuốc, cô ấy chưa bao giờ phàn nàn gì. Thậm chí có lúc thấy chồng đi nhiều mà không tìm được loại thảo dược nào như ý muốn, Vân (tên vợ tôi) lại khuyến khích chồng, có lúc cùng đi với tôi để tìm thuốc. Có thể nói, có Vân là tôi đã có một kho tàng rồi đấy.
- Những cuốn sách cổ anh đang lưu giữ gồm những loại nào?
Có khá nhiều loại, phần lớn đều viết bằng chữ Hán cổ như: Văn chương (truyện Kiều của Nguyễn Du), câu đối toàn tập, địa lý, thiên văn, sách pháp môn, sách cúng….
- Như vậy thì việc bảo quản cũng khó hơn, đúng không?
Tìm được lá về nhà, nhặt sạch, bỏ vào nồi đun sôi, những cuốn sách đều phải được nhúng qua nước lá cây và phơi khô trước khi cho vào tủ, nhưng công đoạn cất sách này cũng phải làm hết sức cẩn thận.
- Đã có ai tìm đến với tủ sách quý của anh chưa?
Cũng có nhiều người. Người tìm hiểu phương pháp bảo vệ sách, người tìm hiểu về nội dung sách và thậm chí có người còn hỏi mua nhưng tôi không bán. Con người vốn tham lam ích kỷ, tiền thì bao nhiêu cho đủ nhưng sách giữ lại là giữ được cả tinh hoa dân tộc. Tôi thấy càng ngày chữ Hán cổ đang mất dần trong cuộc sống, nếu cứ theo cái đà phát triển này thì e rằng đến một lúc nào đó nó sẽ bị mất, như vậy tôi tiếc lắm.
Trong các cuốn sách của tôi chủ yếu viết bằng chữ Hán cổ, tôi đang chạy đi chạy lại giữa Hà Nội và Ngư Lộc để vừa học chữ, vừa để tìm hiểu chữ viết qua sách. Ở đây tôi có một bộ sách nói về các bài thuốc của Hải Thượng Lãn Ông, tôi đang cố gắng tìm hiểu, hy vọng đến một lúc nào đó tôi sẽ hiểu hết những bài thuốc của ông, vừa có thể bảo quản sách, vừa có thể chữa bệnh cho dân, cứu người.
Trích từ _ VnExpress
Tin mới hơn:
- Món ngon - Mối rang
- Đạp núi tìm mối chúa
- Mối chúa cỏ thể sinh sản theo cả hai hình thức
- Huế: Mối mọt “gặm nhấm” kho báu thư tịch cổ
- Bảo tàng Cổ vật cung đình Huế xin tiếp nhận mộc bảnBảo tàng Cổ vật cung đình Huế xin tiếp nhận mộc bản
- Tàng thư nghìn năm tuổi đang mất dần
- Vừa đọc sách vừa run
- Sex rút ngắn tuổi thọ của mọt
- Cách trị mọt gỗ
- Tìm hiểu chung về mọt
Tin cũ hơn:
- Quảng Trị: Khu di tích đôi bờ Hiền Lương bị mối xông
- Mối rang
- Mối-những kẻ phá hoại thầm lặng.
- Mối là côn trùng nguyên thuỷ
- Mối và tập tính sinh học của mối
- Mối gây hại gì cho các công trình
- Chống mọt cho lương thực thực phẩm
- Mối có hại gì cho công trình?
- Suýt mất mạng vì... “thần dược”!
- Mùa săn “đặc sản” mối chúa

Anh nông dân với bí quyết giữ sách cổ
